پيشينه کارگزاري در ایران و جهان

برنامه توسعه ملل متحد شبکه جهانی سازمان ملل برای توسعه است. این برنامه کشورها را به دانش تجارب و منابع یکدیگر پیوند داده و از ایجاد تحول در آنها با هدف کمک به مردم برای سازندگی بهتر حمایت می‌کند.
برنامه توسعه ملل متحد در حال حاضر در 166 کشور جهان فعالیت دارد و آنها را در تدوین و اجرای راه‌کارهای بومی برای مقابله با چالش های جهانی و ملی در زمینه توسعه یاری می‌دهد. این کشورها نیز برای دستیابی به توسعه و افزایش توانمندي‌های خود از امکانات برنامه توسعه ملل متحد و طیف گسترده نهادهای همکار آن استفاده می‌کنند.
این سازمان در سال 1965 (1344) با رأی مجمع عمومی سازمان ملل متحد تأسیس شد و دفتر مرکزی آن در نیویورک مستقر است. نماينده مقيم برنامه توسعه ملل متحد در هر كشوري مسئوليت هماهنگي كل نظام ملل متحد در آن كشور در امور توسعه را نيز داراست و براي استفاده مؤثرتر از منابع سازمان ملل متحد و كمك هاي بين‌المللي تلاش مي‌كند.

رسالت اصلي و اولویت ها در ایران و جهان

رهبران جهان در سپتامبر سال 2000 در اجلاس هزاره ملل متحد براي تحقق مجموعه‌اي از هدف‌ها در زمينه مبارزه با فقر، گرسنگي، بيماري، بي‌سوادي، نابودی محيط‌زيست و تبعيض عليه زنان در فاصله زماني سال های 2000 تا 2015 به توافق رسيدند. اين هدف‌ها كه محور دستور كار جهاني قرار گرفته‌اند، «آرمان های توسعه هزاره» ناميده شدند. برنامه توسعه ملل متحد، به عنوان شبكه جهاني توسعه سازمان ملل، تلاش‌هاي جهاني و ملي را براي رسيدن به هدف‌هاي هزاره مرتبط و آنها را هماهنگ مي‌كند.
پنج اولویت اساسی برنامه توسعه ملل متحد:
1) کمک به کشورها در زمینه دستیابی به آرمان های توسعه هزاره و کاهش فقر انسانی؛ 2) توسعه و تحکیم حکومت مداری خوب و حقوق بشر؛ 3) حفظ پایدار محیط زیست و استفاده بهینه از منابع انرژی برای توسعه پایدار؛ 4) تقویت ظرفیت های ملی در پیشگیری از بحران ها و بلایا و بازسازی؛ و 5) پیشگیری از گسترش ایدز و ویروس آن بعنوان چالشی در مقابل توسعه.
برنامه کشوری برنامه توسعه ملل متحد در جمهوری اسلامی ایران برای سال های 1384-1388 که در راستای اولویت های برنامه پنج ساله ملی توسعه کشور و همچنین «چارچوب همکاری توسعه نظام ملل متحد» در ایران تنظیم شده است نیز عمدتاً بر ظرفیت سازی و توانمندسازی کشور در جهت دستیابی به اهداف توسعه هزاره، تقویت حکومت دمکراتیک، بهبود برنامه های اقتصادی، ایجاد اشتغال، توسعه پایدار، مدیریت بلایای طبیعی و بهینه سازی مصرف انرژی تاْکید دارد. «گزارش جهانی توسعه انساني» که همه ساله به کوشش برنامه توسعه ملل متحد منتشر می‌شود، ضمن مقایسه کشورهای جهان از لحاظ پیشرفت در شاخص‌های توسعه انسانی، در بردارنده تحلیل‌های نو، پیشنهادات صریح و بحث برانگیز و همچنین روش‌های پایش میزان پیشرفت توسعه انسانی در کشورها است.

فعالیت های اصلی در جمهوري اسلامي ایران

برنامه توسعه ملل متحد، به معرفی نمونه‌های موفق و جهانی برنامه‌های فقرزدایی می‌پردازد و در تدوین برنامه‌های راهبردی ملیِ کاهش فقر، به دولت، یاری می‌رساند. در این راستا، پس از اجرای موفقیت آمیز یک پروژه آزمایشی فقرزدایی در ناحیه‌ای در استان سيستان و بلوچستان با هدف ایجاد اشتغال و کاهش فقر با تقویت نهادهاي محلي به ویژه زنان و ارائه آموزش حرفه‌اي و توانمند سازی آنان با استفاده از روش‌های اعتبارات خرد و صندوق‌های وام خودگردان، به تدوین برنامه‌ای با نام «توسعه منطقه محور» پرداخته است که از اجرای پروژه مزبور در مقیاسی وسیع‌تر در چندین استان محروم دیگر حمایت خواهد نمود.
از دیگر رسالت‌های برنامه توسعه ملل متحد، ترویج و تحکیم حکومت‌مداری دمکراتیک و حقوق بشر در کشورهاست. در این راستا، این دفتر با همکاری طیف گسترده‌ای از نهادهای دولتی و جامعه مدنی در جهت ايجاد ظرفيت و توانمندسازي مراكز حقوق بشر وابسته به دانشگاه‌ها و مؤسسات دولتي و سازمان‌هاي جامعه مدني فعال در زمينه حقوق بشر؛ ارتقاي برابري اجتماعی با تاكيد بر نفي كليه اشكال خشونت و بي عدالتي؛ ترويج آزادي انديشه، بيان و سياسي؛ و هماهنگي و تطابق کشور با معيارها و نظام‌هاي حقوق بشر بین المللی می‌کوشد. برنامه توسعه ملل متحد، همچنین با قوه قضاییه و مجلس شورای اسلامی در زمینه‌های آموزشی و پژوهشی همکاری دارد.
برنامه توسعه ملل متحد به ایران در مهار چالش های زیست محیطی و عمل به تعهدات مربوط به پیمان‌های بین المللی در زمینه بیابان زدایی، حفظ تنوع زیستی و گونه‌های در حال انقراض، کاهش گازهای گلخانه‌ای، کاهش آلاینده‌های آلی پایدار، حذف مواد مخرب لایه اوزن، و حفاظت از آب‌های بین المللی یاری می‌دهد. بخشی از برنامه‌های زیست محیطی دفتر توسعه ملل متحد به «برنامه اعتبارات خرد تسهيلات جهاني محيط زيست» اختصاص دارد که از فعاليت هاي مربوط به حفاظت از محیط زیست با تکیه بر مشارکت گروه‌های محلی از طریق اعطای وام‌های کوچک حمایت می‌کند.
این سازمان همچنین همکاری نزدیکی با دولت در زمینه تقویت توان و ظرفیت ملی در پیشگیری و مدیریت بلایا و سوانح طبیعی نظیر زلزله و سیل و کاهش اثرات مخرب آن بر توسعه اقتصادی و اجتماعی کشور دارد. در این راستا، دفتر برنامه توسعه ملل متحد سهم مؤثری نیز در برنامه‌های بازسازی مناطق زلزله زده بم و استان لرستان داشته است.
برنامه توسعه ملل متحد، به معضل گسترش ايدز و ويروس آن بعنوان چالشی در مقابل دستاوردهای توسعه می نگرد و مقابله با آن را بعنوان یکی از اهداف توسعه هزاره در دستور کار خود قرار داده است. در این راستا و با همکاری تنگاتنگ با «صندوق جهانی مبارزه با ایدز، مالاریا و سل»، این سازمان تلاش نموده مبارزه با گسترش ايدز و ويروس آن، سل و مالاریا در برنامه‌های توسعه ملي از اولویت برخوردار شوند و همچنین با ایجاد مشارکت بين دولت، جامعه مدني و بخش خصوصي واکنشی مؤثر برای مقابله با این بیماری ها که نمایانگر چالش های توسعه ای می باشند برانگیزد.