پيشينه کارگزاري در ایران و جهان

صندوق جمعيت سازمان ملل متحد كارگزاري بين‌المللي مربوط به توسعه است كه از حقوق هر زن مرد و كودك براي برخورداري از زندگي سالم و فرصت‌هاي برابر حمايت مي كند. اين كارگزاري از كشورها براي استفاده از داده‌هاي مربوط به جمعيت به منظور تدوين و اجراي سياست‌ها و برنامه‌هايي براي كاهش فقر و تضمين اين امر كه هر حاملگي خواسته، هر زايمان ایمن، همه جوانان عاري از بيماري ايدز و ويروس آن و با هر دختر و زني با شرافت و احترام رفتار شود، پشتيباني به عمل مي‌آورد. صندوق جمعيت سازمان ملل متحد سال 1969 به عنوان صندوق سازمان ملل متحد براي انجام برنامه هاي مربوط به جمعيت شروع به فعاليت كرد و سال 1972 تحت اداره مستقيم مجمع عمومي سازمان ملل متحد قرار گرفت و به اين ترتيب موقعيتي مشابه برنامه عمران سازمان ملل متحد و يونيسف پيدا كرد. نام اين كارگزاري سال 1987 به صندوق جمعيت سازمان ملل متحد تغيير يافت اما UNFPA به عنوان نام اختصاري آن باقي ماند. اين كارگزاري سال 1994 به عنوان نهاد اصلي سازمان ملل متحد براي پيگيري و اجراي برنامه اقدام كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه (قاهره)‌ برگزيده شد. صندوق جمعيت سازمان ملل متحد از اعضاي بنيانگذار گروه توسعه سازمان ملل متحد و از حاميان مالي اوليه برنامه مشترك سازمان ملل متحد در زمينه بيماري ايدز و ويروس آن است.
صندوق جمعيت سازمان ملل متحد از برنامه‌هايي در بيش از 159 كشور، منطقه و سرزمين پشتيباني مي‌كند. همكاري صندوق جمعيت سازمان ملل متحد با ايران از سال 1970 بر مبناي پروژه‌اي و از سال 1990 بر مبناي برنامه‌هاي 5 ساله كشوري شروع شد. برنامه 5 ساله كشوري كنوني، چهارمين مورد از 1990، سال 2005 بر محور «چارچوب مساعدت توسعه‌اي سازمان ملل متحد» آغاز گرديد. پشتيباني صندوق جمعيت سازمان ملل متحد نتايجي محسوس در ايران به بار آورده كه در شاخص‌هاي جمعيت و بهداشت باروري به خوبي آشكار است. از سال 1990 نسبت مرگ و مير زنان بر اثر زايمان و حاملگي، و نسبت مرگ و مير نوزادان به نصف كاهش يافته؛ نسبت استفاده از كليه روش‌هاي پيشگيري از 64 درصد به 79 درصد افزايش يافته؛ و مراقبت پيش از زايمان و زايمان با حضور افراد آموزش ديده در بيمارستان‌ها و زايشگاه‌ها در حال حاضر تقريبا همگاني است. نيل به چنين موفقيت‌هايي بدون تعهد دولت، سياستگذاري‌هاي جمعيتي تعيين‌كننده ملي، حمايت رهبران ديني و همكاري نزديك بين صندوق جمعيت سازمان ملل متحد، دولت و جامعه مدني ممكن نمي‌شد.

رسالت اصلي و اولویت ها در ایران و جهان

صندوق جمعيت سازمان ملل متحد بنا به تقاضای دولت‌ها براي تدوين سياست‌ها و تدابير به منظور كاهش فقر و حمايت از توسعه پايدار كمك مي‌كند اين كارگزاري همچنين به كشورها کمک مي‌كند داده‌هاي مربوط به جمعيت را كه مي‌تواند به آنها كمك كند و گرايشات جمعيتي را درك کرده، گردآوري و تجزيه و تحليل كنند. علاوه بر اين دولت‌ها را تشويق مي‌كند نيازهاي نسل آينده و همچنين نسل‌هايي را كه امروز زنده‌اند به حساب بياورند.
پيوندهاي نزديك بين توسعه پايدار و بهداشت باروري و برابري جنسيتي، يعني ساير حوزه‌هاي اصلي فعاليت صندوق جمعيت سازمان ملل متحد، در كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه سال 1994 قاهره تاييد شد. صندوق جمعيت در فعاليت‌هاي خود از برنامه اقدام كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه، كه در قاهره تصويب شد پيروي مي‌كند. در آن كنفرانس 179 كشور از جمله جمهوري اسلامي ايران موافقت كردند تأمين نيازها براي آموزش و پرورش و بهداشت از جمله بهداشت‌باروري، لازمه توسعه پايدار در طولاني ‌مدت است. آنها همچنين درباره نقشۀ راه براي پيشرفت در جهت نيل به تعدادي از اهداف‌ تا سال 2015، مانند دسترسي همگاني به خدمات بهداشت باروري، آموزش ابتدايي همگاني، كاهش ميزان مرگ و مير زنان باردار و نوزادان، افزايش ميانگين اميد به زندگي و كاهش بيماري ايدز و ويروس آن توافق كردند.
رسيدن به اهداف‌ برنامه اقدام فوق براي رسيدن به اهداف توسعه هزاره نيز ضروري است. اين هشت هدف، كه با نقشه راه كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه كاملا هماهنگي دارند، داراي هدف فراگير كاهش فقر شديد به نصف تا سال 2015 هستند. صندوق جمعيت سازمان ملل متحد تخصص ويژه خود را در زمينه مسائل جمعيت و بهداشت باروري در خدمت تلاش مبتني بر همكاري جهاني براي رسيدن به هدف‌هاي توسعه هزاره قرار مي‌دهد.

فعالیت های اصلی در جمهوري اسلامي ایران

چهارمين برنامه كشوري صندوق جمعيت سازمان ملل متحد براي ايران بر مبناي موفقيت‌‌هاي قبلي استوار است و به ارتقاي كيفيت زندگي مردم ايران مساعدت مي‌كند. هدف‌هاي اين برنامه 3 جانبه است: الف)‌ ارائه و دسترسي بيشتر به اطلاعات و خدمات مربوط به بهداشت باروري كيفي؛ ب)‌ توليد بهتر داده‌هاي حساس به جنسيت و افزايش توانايي ملي براي نظارت بر اجراي هدف‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه و هدف‌هاي توسعه هزاره؛ ج)‌ روش‌هاي اجتماعي ــ فرهنگي و ساز و كارهاي نهادي پيشرفته كه حقوق زنان و دختران را ترويج و از آنها حمايت  و برابري جنسيتي را تقويت مي‌كند.
هشت ره‌آورد و چند ابتكار در رابطه با اين سه هدف به شرح زير وجود دارد:
- در دسترس بودن بيشتر خدمات و كالاهاي كيفي مربوط به بهداشت باروري از طريق: تدوين ضوابط و معيارها و رهنمودهايي درباره حاملگي و زايمان امن و برنامه تنظيم خانواده؛ اشاعه مفهوم بيمارستان‌هاي دوستدار مادران؛ آموزش قابله‌ها و متخصصان زنان و زايمان درباره زايمان طبيعي؛ و ايجاد روش‌ها و نظام‌هاي ارزيابي و نظارت يكپارچه خدمات بهداشت باروري؛
- ارائه اطلاعات و خدمات بهتر بهداشت باروري دوستدار جوانان از طريق: تدوين سياست و برنامه اقدام ملي درباره بهداشت باروري نوجوانان؛ تدوين و اجراي آزمايشي خدمات بهداشت باروري دوستدار جوانان و حمايت از پيوند و ارتباط والدين و دانش‌آموزان؛
- ارائه اطلاعات و خدمات بهتر مربوط به بيماري‌هاي عفوني جنسي، بيماري ايدز و ويروس آن از طريق: تدوين رهنمودهايي درباره ارزيابي فراواني بيماري‌هاي عفوني جنسي، مديريت و گزارش دادن و ترويج چگو نگي پيشگيري از گسترش ويروس ايدز و بيماري‌هاي عفوني بين گروه‌هاي پرخطر؛
- ايجاد آگاهي و توانايي بيشتر در ارتباط با بهداشت باروري، حقوق باروري و مسائل جنسيتي؛
- تقويت توانايي و آمادگي ملي براي برخورد با مسائل بهداشت باروري در موقعيت‌هاي اضطراري و پس از مناقشه از طريق: تدوين يك برنامه اقدام و معيارها و ضوابط ملي درباره بهداشت باروري در موارد اضطراري، ايجاد گروه‌هاي واكنش سريع و ذخيره‌سازي و سائل و كالاهاي مربوط به بهداشت باروري؛
- افزايش توانايي براي نظارت برتحقق هدف‌هاي كنفرانس بين‌المللي جمعيت و توسعه و هدف‌هاي توسعه هزاره از طريق: توليد داده‌هاي حساس نسبت به جنسيت، هماهنگ كردن سيستم‌هاي داده‌ها و بهبود شمول و كيفيت آمارهاي حياتي؛
- پژوهش و آموزش در مسائل جمعيت وتوسعه از طريق تدوين منشور پژوهش در بهداشت باروري، جمعيت و جنسيت و رسيدگي به مسائل در حال ظهور مربوط به جمعيت و تحرك‌هاي جمعيتي و پيوندهاي آنها با توسعه پايدار و
- پشتيباني متكي بر شواهد و مدارك از قوانين و مقرراتي كه از افراد در برابر خشونت ناشي از جنسيت حمايت مي‌كنند.
ابتكارهاي فوق با چند برنامه در نواحي جغرافيايي منتخب در سطوح ملي اجرا مي‌شوند. مسئوليت اجراي اين برنامه به عهده تعدادي از موسسات دولتي و جامعه مدني مانند وزارت بهداشت و آموزش پزشكي، مركز آمار ايران، سازمان ثبت احوال، دانشگاه تهران و دانشگاه شيراز و سازمان دفاع از قربانيان خشونت است.
صندوق جمعيت سازمان ملل متحد براي ثبت و مستند كردن تجربه ايران در زمينه جمعيت و حمايت از مشاركت دانش بين ايران و كشورهاي ديگر از طريق روش‌هاي همكاري جنوب ــ جنوب از جمله شبكه‌هاي منطقه‌اي اولويت قائل است.
صندوق جمعيت سازمان ملل متحد در سال 2007 از حدود 181 كشور كمك‌هاي داوطلبانه براي منابع اصلي خود دريافت كرد و به بالاترين ركورد در تاريخ خود و بين كليه كارگزاري‌هاي سازمان ملل از حيث تعداد كمك‌دهندگان دست يافت.