تهران  3  تیر 1389 (مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد )—بر اساس گزارش جهانی مواد مخدر 2010 در حالیکه کشفیات مواد افیونی  شامل تریاک و هروئین همچنان در حال افزایش است، بیشترین میزان کشفیات مواد مخدر در کشورهای همسایهَ افغانستان، به خصوص جمهوری اسلامی ایران و پاکستان گزارش می شود.

در گزارش مذکور که به وسیله دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد امروز در جهان انتشار یافت، آمده است بر عکس تریاک و هروئین کشفیات مورفین در سال 2008 کاهش پیدا کرده بود.

اصلی ترین بازار مواد مخدر

هروئین

هروئین مادهَ افیونی است که بیشترین میزان مصرف را در جهان دارد. این ماده از مشتقات تریاک است که خود نیز می تواند مصرف غیر قانونی داشته باشد. تنها 5 کشور جهان دو سوم از تریاکی را که هنوز به هروئین تبدیل نشده است مصرف می کنند: جمهوری اسلامی ایران (42%)، افغانستان (7%)، پاکستان (7%)، هند (6%) و فدراسیون روسیه (5%). سایر مواد افیونی از جمله معجون های نی خشخاش و مواد شبه افیونی قابل تجویز نیز سوءمصرف می شوند، اما هروئین همچنان مشکل سازترین ماده افیونی در جهان به شمار می رود.

در سال 2008 کشفیات هروئین و تریاک همچنان افزایش داشت. هر چند، روند رو به کاهش کشفیات مورفین از سال 2007 آغاز شد. با وجود این که کشفیات هروئین از سال 2002 روند رو به رشدی را دنبال می کرد، اما افزایش کشفیات جهانی تریاک، میزان کشفیات هروئین را تحت الشعاع قرار داده است. این موضوع، مشکلات متصدیان آزمایشگاه های افغانی در دسترسی به مقدار کافی از مواد پیش ساز جهت تبدیل مقادیر زیادی از تریاک به هروئین را نیز نشان می دهد. بیشترین کشفیات تریاک همچنان توسط جمهوری اسلامی ایران انجام می شود. در نتیجه، کشفیات فزایندهَ تریاک در ایران توسط مسئولین ، در افزایش جهانی میزان کشفیات تریاک تأثیرگذار بوده است.

بیشترین مقدار هروئینی که از افغانستان به اروپای غربی فرستاده می شود، از طریق زمینی و از مسیر بالکن، از جمهوری اسلامی ایران (یا پاکستان به سمت جمهوری اسلامی ایران) ترانزیت می شود و از ترکیه و کشورهای اروپای جنوب شرقی عبور می کند.  تخمین زده می شود که 37% از کل هروئین افغانستان (140 تن) از طریق این مسیر از افغانستان خارج می شود تا بتواند تقاضای 85 تنی را برآورده سازد. بیشترین کشفیات هروئین جهان در این مسیر رخ می دهد: در سال 2008 بیشتر از نصف کل کشفیات هروئین جهان تنها در جمهوری اسلامی ایران و ترکیه اتفاق افتاده است.

طبق گزارش 43 کشور، مقدار کل هروئین کشف شده در اروپا حدود 7.6 تن در سال 2008 بوده است. این مقدار تنها یک پنجم مقداری است که در ترکیه و جمهوری اسلامی ایران کشف شده است. به طور کلی، تقریباً نیمی از کل مقدار کشف شده در سال 2008 در کشورهای اتحادیهَ اروپا و سایر کشورهای اروپائی در سه کشور – انگلستان (18%)، ایتالیا (14%) و بلغارستان (13%) – رخ داده است. در کل اروپا، بسیاری از کشورهائی که در مسیرهای اصلی قاچاق هروئین قرار دارند، میزان کمی از کشفیات هروئین را در سال 2008 گزارش داده اند، از جمله مونتنگرو (18 کیلوگرم)، بوسنی و هرزگوین (24 کیلوگرم)، مقدونیهَ سابق (26 کیلوگرم)، مجارستان (28 کیلوگرم)، آلبانی (75 کیلوگرم)، اتریش (104کیلوگرم)، اسلوانی (136 کیلوگرم)، کرواسی (153 کیلوگرم) و صربساتان (207کیلوگرم).

قاچاق از طریق پاکستان

حدود 150 تن (40%) هروئین/مورفین به پاکستان، به خصوص استان بلوچستان و مناطق تحت پوشش حکومت محلی، که مرز مشترک طولانی با کشور افغانستان دارند، قاچاق می شود. در حالی که مقداری از این مواد در پاکستان مصرف یا کشف می شود، بیشتر آن به سایر کشورها قاچاق می شود. مقاصد اصلی هروئینی که از پاکستان قاچاق می شوند شامل جمهوری اسلامی ایران  (35 تن، که بیشتر این میزان به اروپا منتقل می شود)، کشورهای متعددی در آسیا (25 تن)، آفریقا (حدود 20 تن) و امارات متحدهَ عربی (11 تن برای انتقال به چین و آفریقای شرقی و جنوبی) است. قاچاقچیان پاکستانی همچنین از مسیرهای هوائی (و دریائی) متعددی جهت قاچاق مواد مخدر (سالانه حدود 5 تن) به اروپا، عمدتاً به انگلستان و هلند، استفاده می کنند.

محرک های نوع آمفتامین

محرک های نوع آمفتامین به مواد روانگردانی اطلاق می شود که از گروه آمفتامینی (عمدتاً آمفتامین، متامفتامین و متاکاتینون) و مواد گروه اکستاسی (MDMA و مشابه آن) تشکیل می شوند. محرک های نوع آمفتامین را می توان در مکان هایی که پیش سازهای آنها موجود باشند، ساخت، در نتیجه تولید این مواد معمولاً در نزدیکی بازارهای مصرفی انجام می شود. بیش از یک سوم کشورهایی که به دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد گزارش می دهند، تولید محرک های نوع آمفتامین را نیز شناسائی کرده اند. تعداد آزمایشگاه های گزارش شدهَ تولید محرک های نوع آمفتامین  در سال 2008 تا 20% افزایش داشته است و برای اولین بار وجود آزمایشگاه هائی در آرژانتین، برزیل، گوآتمالا، جمهوری اسلامی ایران و سری لانکا گزارش شده است. اطلاعات پیرامون شناسائی 8432 آزمایشگاه از 31 کشور دریافت شده است که بیشترین تعداد مربوط به کشورهای ایالات متحد، جمهوری چک، استرالیا، چین، اسلواکی، زلاندنو، هلند، کانادا، و مکزیک است. هر چند، تعداد آزمایشگاه ها نشان دهندهَ میزان تولید آنها نیست، چراکه بسیاری از کشورهائی که تعداد کمتری از آزمایشگاه ها را دارند تنها وجود آزمایشگاه هائی را گزارش می دهند که میزان تولید آنها بالا بوده است.