|
كوفي عنان پيشگيري از مناقشات مسلحانه گزارش دبير كل ملل متحد - نيويورك ، 2002
عنوان اصلي: Kofi A.Annan Prevention of Armed Conflict Report of the Secretary - General ناشر: مركز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران تاريخ انتشار: تير ماه 1381
مندرجات
صفحه يادداشت دبيركل ...................................................................................................... پنجم 1 مقدمه .................................................................................................................. 1
فصل اول اختيارات و نقش ارگان هاي اصلي ملل متحد 2 اختيارات ملل متحد براي پيشگيري ازمناقشه مسلحانه .................................................... 6 الف - چارچوب منشور ............................................................................................ 6 ب - تصميمات مجمع عمومي وشوراي امنيت ديدگاههاي كشورهاي عضودرباره پيشگيري ازمناقشه مسلحانه............................... 6 3 نقش ارگانهاي اصلي ملل متحد در پيشگيري از مناقشه مسلحانه ....................................... 8 الف - نقش مجمع عمومي ........................................................................................ 8 ب - نقش شوراي امنيت ............................................................................................ 9 ج - نقش شوراي اقتصادي و اجتماعي ....................................................................... 11 د - نقش ديوان بين المللي دادگستري ............................................................................. 12 ه - نقش دبير كل ................................................................................................ 13 فصل دوم نقش نظام ملل متحد و ساير عوامل بين المللي 4 نقش و فعاليت هاي ادارات، كارگزاري ها و برنامه هاي ملل متحد در پيشگيري از مناقشات مسلحانه................................................................................................................ 17 الف - بررسي كلي ................................................................... ..... .................. 17 ب - اقداماتي براي ايجاد انسجام در داخل نظام ملل متحد .................................................... 17 ج - اقدام سياسي ................................................................................................. 19 د - عمليات حفظ صلح .......................................................................................... 21 ه - خلع سلاح..................................................................................................................... 23 و - اقدام حقوق بشر ............................................................................................... 25 ز - كمك عمراني ............................................................................................... 26 ح - اقدام انساندوستانه.......................................................................................................... 28 1 - ملاحظات كلي ............................................................................................. 28 2 - جنبه هاي خاص ............................................................................................ 29 (الف) امنيت غذايي و كمك غذايي اضطراري ...................................................... 29 (ب) پناهندگان................................................................................................. 30 (ج) بهداشت ..................................................................................................... 31 (د) كودكان .................................................................................................. 31 ت - رسانه ها و اطلاعات همگاني ......................................................................... 33 ي - برابري جنسيتي ............................................................................................ 33 ك - كنترل موادمخدر و پيشگيري از جنايت ................................................................ 35 5 تعامل بين ملل متحد و ساير عوامل بين المللي در پيشگيري از مناقشه مسلحانه ................. 36 الف - ترتيبات منطقه اي ..................................................................................... 36 ب - سازمانهاي غيردولتي و جامعه مدني ................................................................. 37 ج - بخش خصوصي ........................................................................................ 38 6 تقويت توانايي پيشگيري از مناقشه مسلحانه ................................................................ 40 7 نتيجه گيري.......................................................................................................... 42 الف - غلبه برموانع پيشگيري از مناقشه................................................................... 42 ب - به سوي فرهنگ پيشگيري از مناقشه. .................................................................. 43 پيوست اول قطعنامه 1366 (سال 2001) شوراي امنيت ............................................................... 45 پيوست دوم قطعنامه281/55 ............................................................................................... 49
يادداشت دبيركل از زمان پذيرفتن مسئوليت دبيركلي سازمان ملل قول داده ام فرهنگ اين سازمان را از واكنش، به پيشگيري تغيير دهم. شوراي امنيت در اعلاميه رياست خود در 20ژوييه 2000 از من دعوت كرد گزارشي درباره پيشگيري از مناقشات مسلحانه، متشكل از تجزيه و تحليل و توصيه هايي درباره انجام ابتكارهايي در چارچوب سازمان ملل، باتوجه به تجربيات قبلي و ديدگاهها و ملاحظات ابراز شده كشورهاي عضو ارائه نمايم. هدف نخست من در گزارش فعلي بررسي پيشرفت حاصله در ايجاد توانايي پيشگيري از مناقشات توسط سازمان ملل متحد، آنگونه كه مجمع عمومي و شوراي امنيت خواسته اند، است. هدف دوم من ارائه توصيه هاي خاص در اين مورد است كه چگونه مي توان تلاشهاي نظام ملل متحد را در اين زمينه با همكاري و مشاركت فعالانه كشورهاي عضو، كه در نهايت مسئوليت اصلي پيشگيري از مناقشه را دارند، تقويت كرد. هنگام تهيه پيشنويس اين گزارش، تلاش كرده ام ديدگاهها و مسائل متفاوت فراواني را كه كشورهاي عضو در مباحثات اخير مجمع عمومي و شوراي امنيت درباره پيشگيري از مناقشات ابراز داشته اند، در نظر داشته باشم. مسلم است كه حمايت و همكاري فعالانه كشورهاي عضو براي موفقيت تلاشهاي مربوط به پيشگيري لازم خواهدبود. مساعدتهاي ويژه اي كه مجمع عمومي، شوراي امنيت، شوراي اقتصادي و اجتماعي، ديوان عدالت بين المللي دادگستري و دبيركل مي توانند ارائه دهند، در گزارش حاضر بررسي شده، همچنان كه درباره همكاري بين سازمان ملل و عوامل خارج از آن، مانند سازمان هاي منطقه اي، سازمان هاي غيردولتي، جامعه مدني و جامعه تجاري در اين زمينه بحث شده است. فعاليت نظام ملل متحد در زمينه پيشگيري از مناقشه اقدام تازه اي نيست. بسياري از برنامه ها و طرحهاي توسعه نظام ملل متحد و ديگر برنامه ها و طرح هاي آن هم اكنون تاثيرهاي پيشگيرانه يا حداقل قدرت بالقوه پيشگيري دارند، اگرچه اين طرح ها و برنامه ها غالباً ناهمخوان، متفاوت و در آغاز شكل گيري هستند. تأكيد من در اينجا اين است كه نشان دهم چگونه مجموعه ادارات، برنامه ها، دفاتر و كارگزاري هاي ملل متحد (كه همگي در تهيه گزارش حاضر مساعدت كرده اند) در زمينه پيشبرد و تحقق امر پيشگيري از مناقشات مسلحانه همكاري مي كنند. تلاش هاي ملل متحد براي افزايش ظرفيت و توانايي كشورهاي عضو براي جلوگيري از مناقشه داراي اهميت خاصي است. چالشي كه با آن مواجه هستيم اين است كه چگونه قدرت بالقوه دسته جمعي نظام ملل متحد را با انسجام و تمركز بيشتر بر پيشگيري از مناقشه، بدون اين كه ضرورتاً نياز به منابع عمده جديد باشد، بسيج كنيم. مبناي اصلي اين گزارش برنكات زير استوار است: * پيشگيري از مناقشه يكي از تعهدات اصلي كشورهاي عضو است كه در منشور ملل متحد مطرح شده و تلاشهاي سازمان ملل در زمينه پيشگيري از مناقشه بايد با اهداف و اصول منشور ملل متحد مطابقت داشته باشد. پيشگيري از مناقشه همچنين فعاليتي است كه در فصل ششم منشور ملل متحد نيز به خوبي در مورد آن تأكيد شده است. * مسئوليت اصلي در زمينه پيشگيري از مناقشات به عهده دولتهاست و جامعه مدني نقشي مهم در اين امر به عهده دارد. نقش اصلي ملل متحد و جامعه بين المللي حمايت از تلاش هاي ملي براي پيشگيري از مناقشه و كمك به ايجاد ظرفيت ملي در اين زمينه است. * اقدام براي پيشگيري بايد در ابتدايي ترين مرحله ممكن يك چرخه مناقشه شروع شود تا بيشترين تاثير را داشته باشد. يكي از هدفهاي اصلي اقدام پيشگيرانه بايد رسيدگي به دلايل ريشه دار اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي، محيطي، نهادي و ديگر دلايل ساختاري باشد كه معمولاً تاكيد بر عوارض فوري سياسي مناقشه ها دارد. * يك راهكار موثر پيشگيري نيازمند نگرشي فراگير است كه اقدامات كوتاه مدت و بلندمدت سياسي، ديپلماتيك، انساندوستانه، حقوق بشر، توسعه اي، نهادي و اقدامات ديگر به عهده گرفته شده به وسيله جامعه بين المللي را، در همكاري با عوامل و دست اندركاران ملي و منطقه اي شامل شود. * پيشگيري از مناقشه و توسعه پايدار و عادلانه فعاليت هايي هستند كه متقابلاً يكديگر را تقويت مي كنند. به سرمايه گذاري در تلاش هاي ملي و بين المللي براي پيشگيري از مناقشه بايد به عنوان سرمايه گذاري همزمان در توسعه پايدار نگريسته شود زيرا در شرايط صلح پايدار بهتر مي توان سرمايه گذاري كرد. * يك راهكار موفقيت آميز پيشگيري به همكاري بسياري از عوامل سازمان ملل، از جمله دبيركل، شوراي امنيت، مجمع عمومي، شوراي اقتصادي و اجتماعي، ديوان بين المللي دادگستري و كارگزاري هاي ملل متحد، دفاتر، صندوق ها و برنامه ها و همچنين موسسات "برتن وودز" بستگي دارد. سازمان ملل متحد تنها عامل در امر پيشگيري نيست و ممكن است هميشه مناسب ترين عامل براي رهبري آن نباشد بنابراين، كشورهاي عضو، سازمانهاي بين المللي، منطقه اي و زير منطقه اي، بخش خصوصي، سازمانهاي غيردولتي و ساير عوامل جامعه مدني نيز نقشهاي بسيار مهمي دارند تا در اين زمينه ايفا كنند. دچار اين توهم نيستم كه اجراي راهكارهاي پيشگيرانه آسان خواهدبود. هزينه هاي پيشگيري را بايد حالا پرداخت، در حالي كه مزاياي آن در آينده دور نهفته است. درس اصلي كه بايد از تجربه هاي گذشته ملل متحد در اين زمينه گرفته شود اين است كه عوامل ريشه اي يك مناقشه بالقوه هرچه زودتر شناسايي و به نحو موثري بررسي شوند، احتمال اين كه طرفهاي مناقشه آماده شوند با شركت در گفت وگوي سازنده، نارضايي ها و شكايت هاي واقعي را كه در ريشه مناقشه بالقوه نهفته اند برطرف كرده و از استفاده از زور براي دستيابي به هدفهايشان خودداري كنند، بيشتر است. دولت هايي كه براي حل مسالمت آميز موقعيتي كه ممكن است به صورت تهديدي براي صلح و امنيت بين المللي درآيد مسئولانه رفتار مي كنند و در سريعترين زمان ممكن از ملل متحد يا ديگر عوامل بين المللي خواهان ياري هاي پيشگيرانه مي شوند، بهترين حمايت را در برابر دخالت ناخواسته خارجي براي شهروندان خود فراهم مي سازند. در اين زمينه، اقدام پيشگيرانه از طرف جامعه بين المللي مي تواند به تقويت چشمگير حاكميت ملي كشورهاي عضو مساعدت كند. در اين گزارش تاكيد كرده ام كه پيشگيري از مناقشه اساس ماموريت ملل متحد را در حفظ صلح و امنيت بين المللي تشكيل مي دهد و بين كشورهاي عضو اجماعي كلي و عمومي در حال شكل گيري است كه راهكارهاي فراگير و منسجم، بهترين امكانات بالقوه را براي ترويج صلح پايدار و ايجاد محيطي توانمند براي توسعه پايدار ارائه مي دهند. ضرورت پيشگيري موثر از مناقشه از فرهنگ سازي، ايجاد ساز و كارها يا اعمال و تمركز اراده سياسي فراتر مي رود. سازمان ملل متحد همچنين مسئوليتي اخلاقي براي تضمين اين امردارد كه از تكرار كشتارهاي گروهي و نسل كشي هايي مانند آنچه كه در روآندا رخ داد، براي هميشه جلوگيري به عمل آيد. زمان آن فرارسيده كه گفتار درباره پيشگري از مناقشه به اقدام ملموس و عيني تبديل شود. صادقانه اميدوارم كه نظام ملل متحد و كشورهاي عضو بتوانند براي تهيه يك خط مشي عملي به منظور اجراي توصيه هاي خاص ذكرشده در اين گزارش با يكديگر همكاري كنند. اگر قرارباشد فرهنگ اصيل پيشگيري درجامعه بين المللي ريشه دواند مسلم است كه اقدام پيشگيرانه موثر به اراده سياسي پايدار و تعهد درازمدت منابع از طرف كشورهاي عضو و نظام ملل متحد به عنوان يك مجموعه نياز خواهدداشت. گزارش حاضر نشانه آغازي در اين جهت است. كوفي عنان دبيركل سازمان ملل |